ไมโครพลาสติกใกล้ตัว ของใช้ในบ้านที่ควรระวัง
เขียงพลาสติก กล่องใส่อาหาร ขวดน้ำ และเสื้อผ้าใยสังเคราะห์ อาจเป็นของใช้ธรรมดาที่หลายคนใช้ทุกวัน แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า สิ่งเหล่านี้อาจเพิ่มโอกาสสัมผัส ไมโครพลาสติก และสารเคมีบางกลุ่มโดยไม่รู้ตัว
ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก หรือ WHO ระบุว่า มีการพบไมโครพลาสติกในน้ำดื่มทั้งน้ำประปาและน้ำบรรจุขวด ขณะที่สำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมสหรัฐฯ หรือ EPA ระบุว่า สาร PFAS บางชนิดอาจเกี่ยวข้องกับผลกระทบต่อสุขภาพ และเป็นสารที่คงอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นาน
เขียงพลาสติก จุดเสี่ยงในครัวที่หลายคนมองข้าม
นักโภชนาการ Hsu Tze-Yui จากไต้หวันให้คำแนะนำว่า แม้จะเป็นเรื่องยากที่จะตัดพลาสติกออกจากชีวิตประจำวันทั้งหมด แต่การปรับพฤติกรรมเล็ก ๆ สามารถช่วยลดการสัมผัสไมโครพลาสติกได้ โดยเฉพาะในครัวซึ่งเป็นจุดที่อาหารสัมผัสกับภาชนะโดยตรง
หนึ่งในของใช้ที่ถูกพูดถึงคือเขียงพลาสติก เพราะระหว่างการหั่น สับ หรือใช้มีดกดลงบนพื้นผิวเขียง อาจทำให้เขียงสึกและปล่อยอนุภาคขนาดเล็กปะปนกับอาหารได้ งานวิจัยที่เผยแพร่ผ่าน PubMed รายงานว่า เขียงพลาสติกเป็นแหล่งต้นๆ ในปล่อยไมโครพลาสติกเข้าสู่อาหารระหว่างการใช้งานได้
พฤติกรรมในครัวที่ควรลด
นอกจากเขียงพลาสติกแล้ว พฤติกรรมบางอย่างในครัวยังอาจเพิ่มโอกาสสัมผัสไมโครพลาสติกหรือสารจากภาชนะพลาสติก โดยเฉพาะเมื่อพลาสติกถูกใช้กับความร้อน
- อุ่นอาหารในภาชนะพลาสติกที่ไม่ได้ระบุว่าใช้กับไมโครเวฟได้
- ใส่อาหารร้อนจัดลงในถุงพลาสติกหรือกล่องพลาสติกบางชนิด
- ใช้ขวดน้ำพลาสติกซ้ำเป็นเวลานานจนเสื่อมสภาพ
- ดื่มน้ำบรรจุขวดเป็นประจำโดยไม่สลับแหล่งน้ำอื่นที่ปลอดภัย
ทางเลือกที่ปลอดภัยขึ้นคือใช้ภาชนะแก้ว เซรามิก หรือสเตนเลสสำหรับอาหารร้อน และควรตรวจฉลากทุกครั้งว่าภาชนะนั้นเหมาะกับไมโครเวฟหรือไม่
เสื้อผ้าใยสังเคราะห์ก็ปล่อยไมโครพลาสติกได้
ไมโครพลาสติกไม่ได้อยู่แค่ในครัว แต่ยังอาจมาจากเสื้อผ้าที่สวมใส่ทุกวัน โดยเฉพาะผ้าใยสังเคราะห์ เช่น โพลีเอสเตอร์ ไนลอน และอะคริลิก ซึ่งสามารถปล่อยเส้นใยขนาดเล็กออกมาระหว่างการซักและการใช้งาน
ข้อมูลจาก European Environment Agency ระบุว่า การซักผ้าใยสังเคราะห์เป็นหนึ่งในแหล่งปล่อยไมโครพลาสติกสู่สิ่งแวดล้อม การเลือกใช้เสื้อผ้าวัสดุธรรมชาติ เช่น ฝ้าย ลินิน หรือขนสัตว์ในบางโอกาส รวมถึงซักผ้าเท่าที่จำเป็น อาจช่วยลดการปล่อยเส้นใยพลาสติกได้
PFAS ในกระทะเคลือบกันติดและของใช้กันน้ำ
อีกประเด็นที่ผู้เชี่ยวชาญให้ความสนใจคือสาร PFAS หรือที่มักถูกเรียกว่า “สารเคมีถาวร” เพราะสลายตัวยากและคงอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นาน สารกลุ่มนี้ถูกใช้ในผลิตภัณฑ์บางประเภทเพื่อให้มีคุณสมบัติกันน้ำ กันน้ำมัน กันคราบ หรือเคลือบกันติด
ข้อมูลจากสำนักงานอาหารและยาสหรัฐฯ หรือ FDA ระบุว่า PFAS เคยได้รับอนุญาตให้ใช้ในวัสดุสัมผัสอาหารบางประเภท เช่น สารเคลือบกันติด วัสดุกันน้ำมัน และอุปกรณ์ในกระบวนการผลิตอาหารบางชนิด ดังนั้น หากกระทะเคลือบกันติดเก่า มีรอยขีดข่วน หรือผิวเคลือบหลุดลอก ควรพิจารณาเปลี่ยนเป็นวัสดุที่เหมาะสมกว่า เช่น สเตนเลส เหล็กหล่อ หรือเซรามิก
ของกันน้ำกันคราบ ใช้เท่าที่จำเป็น
สาร PFAS อาจไม่ได้พบเฉพาะในเครื่องครัว แต่ยังอาจเกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์อุปโภคบริโภคที่เน้นคุณสมบัติกันน้ำหรือกันคราบ เช่น เสื้อผ้ากันน้ำ รองเท้า กระเป๋า หรือวัสดุปูพื้นที่เคลือบกันคราบ
- เสื้อผ้าหรือแจ็กเก็ตกันน้ำ
- รองเท้าหรือกระเป๋าที่เคลือบกันน้ำ
- พรมหรือแผ่นรองพื้นที่เคลือบกันคราบ
- บรรจุภัณฑ์อาหารบางประเภทที่กันน้ำมันหรือกันไขมัน
แนวทางง่าย ๆ คือเลือกใช้เท่าที่จำเป็น อ่านฉลากสินค้า และหลีกเลี่ยงการซื้อผลิตภัณฑ์ที่มีคุณสมบัติกันน้ำหรือกันคราบเกินความจำเป็นในชีวิตประจำวัน
ลดไมโครพลาสติกในชีวิตประจำวัน ทำได้จากเรื่องเล็ก ๆ
แม้จะหลีกเลี่ยงไมโครพลาสติกและ PFAS ได้ยากทั้งหมด แต่การเปลี่ยนพฤติกรรมบางอย่างสามารถช่วยลดการสัมผัสที่ไม่จำเป็นได้ โดยไม่ต้องเปลี่ยนของใช้ทั้งบ้านในทันที
- ใช้ภาชนะแก้วหรือเซรามิกเมื่อต้องใส่อาหารร้อน
- ไม่อุ่นอาหารในพลาสติกที่ไม่เหมาะกับไมโครเวฟ
- เปลี่ยนเขียงพลาสติกที่มีรอยลึกหรือเสื่อมสภาพ
- เลือกกระทะสเตนเลส เหล็กหล่อ หรือเซรามิก เมื่อกระทะเคลือบเดิมเริ่มชำรุด
- ลดการซื้อของใช้กันน้ำหรือกันคราบที่ไม่จำเป็น
- เลือกเสื้อผ้าวัสดุธรรมชาติบ้าง และซักผ้าอย่างเหมาะสม
สรุป ไมโครพลาสติกเลี่ยงยาก แต่ลดความเสี่ยงได้
ไมโครพลาสติกและสาร PFAS เป็นเรื่องใกล้ตัวมากกว่าที่หลายคนคิด ตั้งแต่เขียง กล่องอาหาร ขวดน้ำ เสื้อผ้า ไปจนถึงกระทะเคลือบกันติดและของใช้กันน้ำ แต่ไม่จำเป็นต้องตื่นตระหนกจนทิ้งทุกอย่างทันที
สิ่งสำคัญคือใช้ของให้เหมาะกับหน้าที่ ลดการใช้พลาสติกกับอาหารร้อน เลี่ยงภาชนะที่เสื่อมสภาพ และซื้อของใช้เท่าที่จำเป็น การเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ เหล่านี้อาจช่วยลดการสัมผัสไมโครพลาสติกและสารเคมีที่ไม่จำเป็นในระยะยาวได้
